സ്നേഹത്തിന്റെ പൂവാടികൾ തേടി ഒരു റാന്തലുമായി...

 സ്നേഹത്തിന്റെ പൂവാടികൾ തേടി ഒരു റാന്തലുമായി...

ചില വേദനകൾ കണ്ണുനീരായി പുറത്തുവരും. ചിലത് ഒരു നിശ്വാസമായി മാത്രം അവശേഷിക്കും. എന്നാൽ ചില വേദനകളുണ്ട്  അവയ്ക്ക് കണ്ണീരിന്റെ ഭാഷയില്ല, വാക്കുകളുടെ രൂപമില്ല. കാലം കടന്നുപോയാലും അവ ഹൃദയത്തിന്റെ ഏതോ കോണിൽ നിശ്ശബ്ദമായി ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. ഒരുപക്ഷേ, മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ള വികാരങ്ങൾ വാക്കുകൾക്കപ്പുറം ജീവിക്കുന്നത് അങ്ങനെയായിരിക്കാം.

ഖലീൽ ജിബ്രാന്റെ ഒടിഞ്ഞ  ചിറകുകൾ (broken  wings )  എന്ന കൃതി സൽ‍മ കറാമ എന്ന കഥാ പാത്രത്തിലൂടെ നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നത് അത്തരമൊരു വേദനയെയാണ്  സ്നേഹിച്ചിട്ടും സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിയാത്തതിന്റെ വേദന. സമൂഹത്തിന്റെ ചട്ടങ്ങളും അധികാരവും വിധിയുടെ ക്രൂരതയും ചേർന്ന് തകർത്തുകളയുന്ന ഒരു പ്രണയത്തിന്റെ കഥയിലൂടെ ജിബ്രാൻ നമ്മോട് പറയുന്നത് സ്നേഹത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ചു മാത്രമല്ല, സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം മനുഷ്യനെ നിസ്സഹായനാക്കുന്ന സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുകൂടിയാണ്. ചില ബന്ധങ്ങൾ ജീവിതത്തിൽ പൂവണിയില്ലെങ്കിലും അവ അവശേഷിപ്പിക്കുന്ന വികാരങ്ങൾ കാലത്തെ അതിജീവിക്കുന്നു. മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ആഴം അളക്കാൻ അവിടെയാണ് നാം സ്നേഹത്തിന്റെ അർഥം തിരയേണ്ടത്.

വിക്ടർ ഹ്യൂഗോയുടെ പാവങ്ങൾ എന്ന നോവലും നമ്മെ മറ്റൊരു മനുഷ്യഹൃദയത്തിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. സമൂഹം കുറ്റവാളിയായി മുദ്രകുത്തിയ ജീൻ വാൽജീൻ എന്ന മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഒരു ബിഷപ്പിന്റെ കാരുണ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റം എത്ര വലുതാണ്! എല്ലാവരും അയാളുടെ തെറ്റുകൾ മാത്രം കാണുമ്പോൾ ഒരാൾ അയാളിലെ മനുഷ്യനെ കാണുന്നു. മറ്റുള്ളവർ അയാളെ വിധിക്കുമ്പോൾ ഒരാൾ അയാളുടെ വേദന തിരിച്ചറിയുന്നു. ആ ഒരു കരുണയാണ് അയാളുടെ ജീവിതത്തിന് പുതിയൊരു അർഥം നൽകുന്നത്.

അന്റ്വാൻ ദെ സാങ്‌ത്-എക്സ്യൂപെറിയുടെ കൊച്ചുരാജകുമാരൻ (The Little Prince ) എന്ന കൃതിയും ഇതേ സത്യത്തിലേക്കാണ് നമ്മെ നയിക്കുന്നത്, ഹൃദയംകൊണ്ടു മാത്രമേ ശരിയായി കാണാൻ കഴിയൂ  ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പലതും കണ്ണുകൾക്ക് അദൃശ്യമാണ്. 

പുറംരൂപങ്ങൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യനെ കാണാനും വാക്കുകൾക്കപ്പുറം അവന്റെ നിശ്ശബ്ദത കേൾക്കാനും കഴിയുമ്പോഴാണ് യഥാർഥ ബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. ഒരാൾ ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അയാളുടെ ഉള്ളിൽ വേദനയില്ലെന്ന് നമുക്ക് പറയാനാവില്ല. ഒരാൾ നിശ്ശബ്ദനായിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അയാൾക്ക് പറയാനൊന്നുമില്ലെന്നും കരുതാനാവില്ല. ചിലപ്പോൾ ഒരു മനുഷ്യന് ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ളത് ഉപദേശമല്ല, അയാളെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഹൃദയമാണ്.

ഖലീൽ ജിബ്രാന്റെ പ്രവാചകൻ എന്ന കൃതിയും സ്നേഹത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് നമ്മെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ നമുക്ക് എളുപ്പമാണ്. സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതാനും പാടാനും നമുക്ക് കഴിയും. എന്നാൽ സ്നേഹത്തെ ജീവിതത്തിൽ പകർത്തുക അത്ര എളുപ്പമല്ല. സ്നേഹം ഒരു മനോഹരമായ വാക്കിൽ ഒതുങ്ങേണ്ടതല്ല, അത് നമ്മുടെ പെരുമാറ്റത്തിലും സമീപനത്തിലും മറ്റുള്ളവരോടുള്ള കരുതലിലും തെളിയേണ്ടതാണ്. സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് ആയിരം വാക്കുകൾ പറയുന്നതിനേക്കാൾ, വേദനിക്കുന്ന ഒരാളുടെ അരികിൽ നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കാൻ കഴിയുന്നതാവാം അതിന്റെ ഏറ്റവും സുന്ദരമായ ആവിഷ്കാരം.

ഇന്ന് നാം ജീവിക്കുന്ന ലോകത്തേക്ക് ഒന്നു നോക്കൂ. സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ ഏറെയാണ്. ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് എഴുതുന്നവരും സ്നേഹത്തിന്റെ മഹത്വം പാടുന്നവരും കുറവല്ല. എന്നിട്ടും മനുഷ്യർക്കിടയിൽ അകൽച്ചകൾ വർധിക്കുന്നു. യുദ്ധങ്ങളും വിദ്വേഷങ്ങളും ക്രൂരതകളും മനുഷ്യജീവിതങ്ങളെ തകർക്കുന്നു. അധികാരത്തിനും സ്വാർഥതയ്ക്കും പ്രതികാരത്തിനും വേണ്ടി മനുഷ്യർ പരസ്പരം മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ വേദന സ്വന്തം വേദനയായി അനുഭവിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങൾ ചിലപ്പോഴെങ്കിലും കഠിനമാകുന്നു.

അങ്ങനെയൊരു കാലത്ത് മനുഷ്യനെ (സ്നേഹത്തെ) അന്വേഷിച്ച് ഒരു റാന്തലുമായി തെരുവിലിറങ്ങിയ ഡയോജനീസിനെ ഓർത്തുപോകുന്നു. പകൽവെളിച്ചത്തിൽ റാന്തലുമായി മനുഷ്യനെ തിരഞ്ഞുനടന്ന ആ പുരാതന ഗ്രീക്ക് ചിന്തകന്റെ കഥയ്ക്ക് ഇന്നും ഒരു പ്രതീകാത്മക പ്രസക്തിയുണ്ട്. മനുഷ്യർ നിറഞ്ഞ ലോകത്ത് യഥാർഥ മനുഷ്യനെ തിരയേണ്ടിവരുന്ന അവസ്ഥ! സ്നേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ഒരു കുറവുമില്ലാത്ത കാലത്ത് യഥാർഥ സ്നേഹം കണ്ടെത്താൻ നമുക്ക് ഒരു റാന്തൽ വേണ്ടിവരുന്നില്ലേ? ചുറ്റും മനുഷ്യരുണ്ടായിട്ടും മനുഷ്യസ്നേഹം തേടി നാം അലയേണ്ടിവരുന്നില്ലേ?

സ്നേഹം എന്നത് ഒരാളെ സ്വന്തമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം മാത്രമല്ല; അയാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ അംഗീകരിക്കാനും അയാളുടെ വേദനയെ മാനിക്കാനും അയാളുടെ നിലനിൽപ്പിനെ ആദരിക്കാനും കഴിയുന്ന വിശാലമായൊരു മനോഭാവമാണ്. നമുക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരോടു മാത്രം സ്നേഹം കാണിക്കുന്നതിൽ വലിയ അത്ഭുതമില്ല. നമ്മിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ചിന്തിക്കുന്നവരോടും നമ്മെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തവരോടും ജീവിതത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടവരോടും സമൂഹം അകറ്റിനിർത്തുന്നവരോടും കരുണ കാണിക്കാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് സ്നേഹത്തിന്റെ യഥാർഥ ആഴം വെളിപ്പെടുന്നത്.

സാഹിത്യത്തിന് യുദ്ധങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. ക്രൂരതകൾക്ക് ഉടനടി അറുതിവരുത്താനും അതിന് കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. എന്നാൽ ക്രൂരതയെ സ്വാഭാവികമായി അംഗീകരിക്കാതിരിക്കാനുള്ള മനസ്സ് മനുഷ്യനിൽ വളർത്താൻ സാഹിത്യത്തിനു കഴിയും. അപരന്റെ വേദന തിരിച്ചറിയാനുള്ള കണ്ണുകൾ നൽകാനും അപരിചിതന്റെ കണ്ണീരിൽ സ്വന്തം മനുഷ്യത്തം കണ്ടെത്താനും അതിനു കഴിയും. ലോകത്തെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന വലിയ വിപ്ലവങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ചെറിയ മാറ്റങ്ങളിൽനിന്നാണ് പിറക്കുന്നത്. ആ മാറ്റത്തിന് വിത്തുപാകുന്നവയാണ് ഹൃദയത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന ചില പുസ്തകങ്ങൾ.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിരന്തരവായനയുടെ പ്രാധാന്യം നാം തിരിച്ചറിയണം. വായന അറിവ് സമ്പാദിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗം മാത്രമല്ല  നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ മറ്റൊരു മനുഷ്യനുവേണ്ടി ഇടം സൃഷ്ടിക്കുന്ന അനുഭവം കൂടിയാണ്. ഒരു നല്ല നോവൽ വായിക്കുമ്പോൾ നാം മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. അയാളുടെ സന്തോഷങ്ങളിൽ സന്തോഷിക്കുകയും അയാളുടെ വേദനകളിൽ അസ്വസ്ഥരാവുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ പരിമിതികൾക്കപ്പുറം ലോകത്തെ കാണാൻ പഠിക്കുന്നു. നമ്മൾ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത മനുഷ്യരുടെ കണ്ണീരിനുപോലും നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇടം ലഭിക്കുന്നു. അങ്ങനെയാണ് വായന മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ സഹാനുഭൂതിയുള്ളവനാക്കുന്നത്.

പുതിയ കാലം പുതിയ ചിന്തകൾക്കും പുതിയ എഴുത്തുകൾക്കും വഴിയൊരുക്കുന്നുണ്ട്. ഓരോ കാലത്തും പുതിയ ആശയങ്ങളും പുതിയ ആവിഷ്കാരങ്ങളും ജനിക്കുന്നു. അവയെല്ലാം സാഹിത്യലോകത്തെ സമ്പന്നമാക്കുന്നു. എന്നാൽ കാലങ്ങൾ മാറിയിട്ടും ചില കൃതികൾ നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽനിന്ന് മാഞ്ഞുപോകുന്നില്ല. ഖലീൽ ജിബ്രാന്റെ ഒടിഞ്ഞ  ചിറകുകളും, പ്രവാചകനും, വിക്ടർ ഹ്യൂഗോയുടെ പാവങ്ങളും, അന്റ്വാൻ ദെ സാങ്‌ത്-എക്സ്യൂപെറിയുടെ (The Little Prince )നും ഇന്നും വായിക്കപ്പെടുന്നത് അവയുടെ കാലാതീതമായ മാനുഷിക ഉള്ളടക്കം കൊണ്ടാണ്. അവയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും വികാരങ്ങളും നമ്മിൽ ഉണർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. കാലം മാറിയാലും മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന വികാരങ്ങൾ പൂർണമായി മാറുന്നില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവുകൂടിയാണത്.

ഈ കൃതികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വായിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം ഓരോ വായനയിലും നാം കണ്ടെത്തുന്നത് പുസ്തകത്തിലെ പഴയ വാക്കുകൾ മാത്രമല്ല, ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ നമ്മിൽ സൃഷ്ടിച്ച പുതിയ അർഥങ്ങൾ കൂടിയാണ്. ചെറുപ്പത്തിൽ വായിച്ച ഒരു വരി വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം മറ്റൊരു അർഥത്തിൽ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിച്ചേക്കാം. ഒരിക്കൽ വെറുമൊരു പ്രണയകഥയായി തോന്നിയ കൃതി പിന്നീട് സമൂഹത്തിന്റെ അനീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായ ചോദ്യമായി മാറിയേക്കാം. ഒരിക്കൽ ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ കണ്ണീരിൽ കണ്ട വേദന, മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതാനുഭവത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ നമ്മുടെ സ്വന്തം വേദനയായി മാറിയേക്കാം. ഇതാണ് മഹത്തായ സാഹിത്യത്തിന്റെ അത്ഭുതം.

സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതുമ്പോൾ നാം മറക്കരുതാത്ത ഒരു കാര്യമുണ്ട്, സ്നേഹം മനുഷ്യർക്കിടയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒരു വികാരമല്ല, മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനാക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മൂല്യമാണ്. അത് നമ്മുടെ വീടുകളിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കണം, കുടുംബബന്ധങ്ങളിൽ വളരണം, സൗഹൃദങ്ങളിൽ തെളിയണം, സമൂഹത്തിലേക്ക് വ്യാപിക്കണം. അപരന്റെ വേദനയിൽ മുഖംതിരിക്കാതിരിക്കാനും തെറ്റുചെയ്ത ഒരാൾക്ക് തിരുത്താനുള്ള അവസരം നൽകാനും ഏകാന്തത അനുഭവിക്കുന്ന ഒരാളുടെ അരികിൽ നിൽക്കാനും നമുക്ക് കഴിയണം. ലോകത്തിന് ഇന്ന് ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ളത് സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ മുദ്രാവാക്യങ്ങളല്ല; സ്നേഹത്തെ ജീവിതത്തിൽ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്ന കൂടുതൽ മനുഷ്യരാണ്.

ഒടുവിൽ, ആ റാന്തലുമായി തെരുവിലിറങ്ങിയ ഡയോജനീസിന്റെ കഥയിലേക്ക് നമുക്ക് ഒരിക്കൽക്കൂടി മടങ്ങാം. അദ്ദേഹം അന്വേഷിച്ച മനുഷ്യനെ നാം എവിടെയാണ് കണ്ടെത്തുക? പുസ്തകങ്ങളുടെ താളുകളിലോ, കവിതകളുടെ വരികളിലോ, നോവലുകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളിലോ മാത്രമാണോ അയാൾ ജീവിക്കുന്നത്? അല്ല. നമ്മെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള മനുഷ്യരിൽ, അവരുടെ നിശ്ശബ്ദമായ വേദനകളിൽ, പറയാതെ പോയ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ, പ്രതീക്ഷയോടെ നീട്ടുന്ന കൈകളിൽ നാം ആ മനുഷ്യനെ കണ്ടെത്തണം.

സാഹിത്യം നമുക്ക് ഒരു റാന്തൽ തന്നേക്കാം. എന്നാൽ ആ വെളിച്ചത്തിൽ മറ്റുള്ളവരെ കാണാൻ തയ്യാറാകേണ്ടത് നമ്മളാണ്. എഴുത്തുകാർ സ്നേഹത്തിന്റെ പൂവാടികൾ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഒരുക്കുമ്പോൾ, അവിടെ പൂക്കൾ വിരിയിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെയാണ്. പുസ്തകങ്ങൾ നമ്മെ കരുണ പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ആ കരുണ ജീവിതത്തിൽ പകർത്തേണ്ടത് നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്.

കാരണം, ഒടുവിൽ മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ടത് നാം എത്ര പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചു എന്നതല്ല, അവ വായിച്ചതിലൂടെ നാം എത്രത്തോളം മനുഷ്യരായി എന്നതാണ്. എത്ര മനോഹരമായി സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു എന്നതല്ല, നമ്മുടെ സാന്നിധ്യംകൊണ്ട് എത്ര ഹൃദയങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസം നൽകാൻ കഴിഞ്ഞു എന്നതാണ്.

സ്നേഹത്തെ അന്വേഷിച്ച് ഒരു റാന്തലുമായി നാം ഓരോരുത്തരും ഇറങ്ങേണ്ട കാലമാണിത്. ഇരുട്ടിനെക്കുറിച്ച് പരാതിപ്പെടുന്നതിനുപകരം ഒരു ചെറിയ വെളിച്ചമെങ്കിലും പകരാൻ നമുക്ക് കഴിയട്ടെ. കാരണം, ലോകത്തെ മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കാൻ നമുക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഇരുട്ടിൽ വെളിച്ചമാകാൻ നമുക്ക് കഴിഞ്ഞേക്കാം. ഒരുപക്ഷേ, യഥാർഥ സ്നേഹത്തിന്റെ തുടക്കം അവിടെനിന്നായിരിക്കും.